Tijd voor een Vlaamse staatshervorming

Gemeentebesturen kunnen daardoor ook een nieuwe taakinvulling krijgen. Een deel zou zich zeer lokaal kunnen afspelen (burgerlijke stand, … ) maar een deel kan gedeeld worden met de nabij gelegen gemeenten. Dit is zelfs geen nieuwigheid voor de gemeentebesturen. Ze werken sedert de politiehervorming samen in de zogenoemde politiezones. Waarom deze zones niet doortrekken naar andere vormen van dienstverlening zoals bv ruimtelijke ordening en openbare werken.

Waar gemeentebesturen vroeger meer een folkloristische rol werd toebedeeld met als belangrijkste ingrediënten: huwelijken, bouwaanvragen en belastingsbrieven invullen is die rol stilaan geëvolueerd naar professionele besturen die instaan voor het lokale gebeuren en dat in de ruimste zin van het woord. De gewijzigde gemeentewet van 2001 zorgt ervoor dat burgemeester en schepen nu een volwaardig loon krijgen waardoor meer en meer (vooral burgemeesters) kiezen om voluit te gaan voor de invulling van hun mandaat en het niet langer cumuleren met één of andere professionele bezigheid. En dat met alle professionalisering van dien.

Zo zouden een aantal gemeenten een cel Ruimtelijke Ordening kunnen oprichten die instaat voor verstrekken van informatie en vergunningen op basis van een ruimtelijk structuurplan. Waar nu het beleid zich afspeelt op verschillende niveaus kan dit proces sterk vereenvoudigd worden en gecentraliseerd. Door de ontvoogding krijgen ze trouwens een hefboom in handen om sneller vergunningen af te leveren aan begunstigden. De burger krijgt op die manier eerstelijns informatie over wat kan of niet en snel de noodzakelijke vergunningen.

Het provinciaal wegenbeheer is helemaal zijn tijd voorbij en dateert nog van de tijd van Napoleon. Het uitgangspunt was de belangrijkheid om vanuit iedere provincie de hoofdstad. Dit folkloristisch uitgangspunt zorgt vandaag alleen maar voor een lastig, complex en vooral duur beheer van deze wegen.

Anno 2008 zou het logisch zijn dat het volledige wegenbeheer overgedragen wordt naar de gemeenschap die instaat voor het beheer ervan en dit via één centrale dienst. De lokale overheden kunnen bijdragen aan planning en informatie rond herstel en onderhoud van deze wegen. Finaal worden deze werken altijd door éénzelfde bron betaald zijnde de belastingsbetaler!

Of de financiering van het onderwijs kan veel eenvoudiger. Vaak gaat het om koppelsubsidies tussen regionaal en provinciaal besturen. Waarom niet gewoon scholen subsidiëren op aantal leerlingen en controleren op de eindtermen. Of het dan gemeenschappelijk of vrij onderwijs betreft: wie genoeg leerlingen heeft en voldoet aan de kwaliteitsvoorwaarden krijgt middelen.

Binnen deze Vlaamse staatshervorming (zonder provinciebesturen en met grotere gemeentes) dient de rol van het college bevestigd én uitgebreid te worden. Het moeten meer managementcomités met bekwame politici.  De (Vlaamse) overheid kan dan ook haar daden beperken tot het aanpassen en verfijnen van regels en wetten en toezien op de correcte uitvoering en naleving ervan.

Mits de nodige creativiteit en goede wil kunnen alle provinciale taken overgeheveld worden naar de gemeentelijke zones. De provinciale medewerkers kunnen enerzijds een aantal lokale besturen versterken met hun kennis en ervaring of anderzijds een aantal gepensioneerde ambtenaren op lokaal niveau vervangen. Op die manier verloopt het afbouwen van het ambtenarencorps pijnloos en uitdovend naar de toekomst.

Het hervormen van de Vlaamse staat is op zich niet onmogelijk en onhaalbaar. Maar het grootste probleem zit hem bij de politici die het moeten gaan doen of zoals de voormalige Luxemburgse Premier het vertolkte: “Wij, de politici, weten heus wel wat we moeten doen. We weten alleen niet hoe we moeten worden herverkozen nadat we het gedaan hebben".